ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಗಣೇಶೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ PoP ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧ, ಜೇಡಿಮಣ್ಣು ಮೂರ್ತಿಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ

ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಗಣೇಶೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ PoP ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧ, ಜೇಡಿಮಣ್ಣು ಮೂರ್ತಿಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ

link ; https://prabhavaa.com/media/documents/ganesh_festivel.pdf

ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಗಣೇಶೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ PoP ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧ, ಜೇಡಿಮಣ್ಣು ಮೂರ್ತಿಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ

ಬೆಂಗಳೂರು . ಆ. 28-
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ ಹಬ್ಬದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದೆ. ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್ (PoP) ಹಾಗೂ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಥವಾ ಭಾರ ಲೋಹ ಆಧಾರಿತ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಮಾರಾಟ, ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜನೆಗೆ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧ ಜಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. PoP ಮೂರ್ತಿಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಕರಗುವುದಿಲ್ಲ, ನೀರಿನ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಪಾದರಸ, ಆರ್ಸೆನಿಕ್, ಸೀಸ, ಕ್ರೋಮಿಯಂ, ತಾಮ್ರ, ಕ್ಯಾಡ್ಮಿಯಂ ಮುಂತಾದ ವಿಷಕಾರಿ ಭಾರ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಜಲಚರ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ತೀವ್ರ ಅಪಾಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಹಲವು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. PoP ಮೂರ್ತಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧಿಸಿ, ಜೇಡಿಮಣ್ಣು ಹಾಗೂ ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಕರಗುವ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಬೇಕು. ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಪೊಲೀಸ್, ಸಾರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ಮಂಡಳಿಯ ಕಚೇರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಹಕಾರ ಸಾಧಿಸಬೇಕು. ಹಬ್ಬಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕಗಳು, ಗೋದಾಮುಗಳು, ಮಾರಾಟ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಪಾಸಣೆ ನಡೆಸಿ PoP ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಜಪ್ತಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಮಾಧ್ಯಮ, ಶಾಲೆ, ಕಾಲೇಜು, NGO ಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಬೇಕು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಲಮೂಲಗಳ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಸರ್ಜನಾ ತೊಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾರಿಕೇಡ್, ಬೆಳಕು, ಸುರಕ್ಷತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಈಜುಗಾರರ ನಿಯೋಜನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಹೂವು, ಎಲೆ, ಬಟ್ಟೆ, ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಬಣ್ಣದ ಕೋಡಿನ ಕಸದ ತೊಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಮೂರ್ತಿಯ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಘನತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬೇಕು. ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, NGO ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಮಿತಿ ರಚಿಸಬೇಕು. ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದವರಿಗೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ, ದಂಡ ಹಾಗೂ ಘಟಕ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳು 30 ಆಗಸ್ಟ್ 2026ರೊಳಗೆ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜನೆ ಮುಗಿದ 15 ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಕ್ರಮಗಳ ವಿವರ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಛೇರಿಗಳು ಜಿಲ್ಲಾವಾರು ವರದಿಗಳನ್ನು 7 ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಮಂಡಳಿಯ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬೇಕು. ಈ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಗಣೇಶೋತ್ಸವವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

PoP ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರ ಅಪಾಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇದರಿಂದ ನೀರಿನ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮಟ್ಟ ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಲಚರ ಜೀವಿಗಳು ಉಸಿರುಗಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಪಾದರಸ, ಸೀಸ, ಕ್ಯಾಡ್ಮಿಯಂ, ಕ್ರೋಮಿಯಂ, ತಾಮ್ರ, ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ಮುಂತಾದ ವಿಷಕಾರಿ ಭಾರ ಲೋಹಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಇವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿದಾಗ ಜಲಚರ ಜೀವಿಗಳ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯ ಮೂಲಕ ಮಾನವರಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತವೆ. ಪಾದರಸ ನರಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಸೀಸ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಕ್ಯಾಡ್ಮಿಯಂ ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮಿಯಂ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. PoP ಮೂರ್ತಿಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಲು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದ ನೀರಿನ pH ಮಟ್ಟ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಲಮೂಲಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಮತೋಲನ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದರಿಂದ ಜಲಚರ ಜೀವಿಗಳ ಸಾವು, ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಮಾಲಿನ್ಯ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ತೀವ್ರ ಅಪಾಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಜೇಡಿಮಣ್ಣು ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡದೇ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿವೆ. ಇವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ತಯಾರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕರಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ವಿಷಕಾರಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಜಲಮೂಲಗಳ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತವೆ, ಜಲಚರ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೂ ಅಪಾಯವಿಲ್ಲ. ಇವು ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಕರಗುವ ಗುಣ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ನಂತರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಮಾಲಿನ್ಯ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಜೇಡಿಮಣ್ಣು ಮೂರ್ತಿಗಳು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಶಿಲ್ಪಿಗಳಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಬಣ್ಣಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಬ್ಬದ ನಂತರ ಮೂರ್ತಿಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿದಾಗ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಪರಿಸರದ ಸಮತೋಲನ ಕಾಪಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.